Home > Uncategorized > Mykines 26.09.1970 – 40 ár seinni

Mykines 26.09.1970 – 40 ár seinni

Flogvanlukka undir Knúki, Mykines 25.09.1970

Flogvanlukka undir Knúki í Mykinesi 25. septembur 1970

Hendan leygardagin var eg einsamøll. Babba var farin til Danmarkar at vitja mammu, sum hevði verið á sjúkrahúsi og nú var útskrivað nakrar dagar, áðrenn hon skuldi leggjast innaftur.

Onkur av dreingjunum var sloppin við til arbeiðis. Tað var friðarligt, fáir kundar, svøvnligt veður. Sonurin lá á gólvinum undir skrivaraborðinum og spældi friðarliga við ein lítlan bil.

Nakað fyri døgurða, onkustaðni millum tíggju og ellivu; eg avgreiði ein kunda, ein annar kemur inn, teir kennast og standa og práta saman; Annar spyr meg, um eg ikki sakni babba, hann hevði verið niðri í 3 vikur, og eg minnist enn, hvussu djúpt innan úr hjartanum tað kom, tá eg svaraði ja. Tí hóast eg var komin væl inn í tað nógva, var alla tíðina okkurt at spyrja um.

– Hann kemur aftur í dag, sigi eg; við flúgvaranum.

– Í dag? sigur annar – ivasamur á málinum; Nei, í dag kemur eingin flúgvari í Vágarnar.

Hetta var sum ein fyriboðan. Har kom jú ein flúgvari; men babbasa kom ikki. Sjálvandi hugsaði hann um veðrið, ættina; mjørkaætt í Vágum, men hvussu kundi hann vera so vísur í tí? Tað havi eg mangan spurt meg sjálva.

Eg longdist eftir, at hann skuldi koma, og var kedd um, at hann kanska ikki fór at koma tann dagin. Tá tíðindini nærkaðust, setti eg meg inn á skrivstovuna og koyrdi útvarpið frá; sonurin var nú sovnaður undir borðinum. Tá tíðindasendingin var av, byrjaði døgurðatónleikurin.

So við eitt verður tónleikurin brotin av, og røddin á Niels Juel tekur yvir (eg minnist tað sum Niels Juel, men skilji nú, at tað var Finnbogi): Vit hava eini serlig tíðindi, sigur hann; flúgvarin úr Bergen hevur neyðlent í Mykinesi…

Kanska segði hann okkurt annað, sum eg havi mist burtur, men hann leggur aftrat: … nøkur hava fingið skaða, men eingin hevur latið lív, og hetta endurtók hann: eingin hevur latið lív.

So mong vóru orðini, eg minnist, og seinastu orðini uggaðu. Fólk hava funnist at teimum, tí tey vóru jú ikki sonn, men tað gav so stundir at lata hendingina søkka inn og festa seg so við og við. Tað gav eitt skotbrá. Restina av degnum spældi útvarpið syrgitónar millum tíðindastubbarnar.

Eg ringdi til Schwartz, pápabeiggjan, mátti tosa við onkran. Er hann við? spurdi hann. Hann hevði hoyrt tíðindini.

Ikki minnist eg, nær ella hvussu vit komu heim, men gentan, sum plægdi at hjálpa mær við dreingjunum, var inni og skuldi ansa teimum, og eg mussaði teir og fór niðan til Schwartz og Noomi at fylgja gongdini.

Eg var so merkiliga rólig, ónáttúrliga rólig, og sveimaði á ein hátt omanfyri alt, so einki annað rein við uttan hetta eina, men eg haldi kortini, at eg hevði ein illgruna, sum eg tó skumpaði burtur. Dagurin var øðrvísi enn allir aðrir dagar, eg havi livað.

Telefonstøð var í Mykinesi, og ein heit linja var upprættað, so avvarandi kundu ringja og frætta nýtt.

Eg ringdi og spurdi eftir babba, segði hvussu hann æt, Sofus Jacobsen, at hann var úr Klaksvík. Summi vóru komin oman, varð sagt, men hann var ikki komin enn. Eg bað tey biðja hann ringja, tá hann kom, og hetta varð lovað. Síðani hava hesi orðini bitið seg so fast, at eg ongantíð sigi tey uttan at hugsa um ta ferðina. Tey mugu umskrivast á ymsan hátt; ongantíð: kanst tú biðja hann ringja? Tað er so lætt at geva slík lyfti, men er tað nú vist, at tað ber til at halda tey?

Minnist at Schwartz segði, at hann helst mundi hjálpa til á staðnum, tí har vóru helst fleiri, sum tørvaðu hjálp. Ta støðuna kundi eg væl ímynda mær; tað var akkurát hann.

Einaferð ringir telefonin, tað var kontaktfólkið í Mykinesi. Hon vildi bara siga frá, at nú var babba komin oman, men sum samrøðan leið, og hon kallaði hann Joensen, gjørdist greitt, at hetta var ikki hann, men Hans Jakku, og hóast skuffilsið, gleddist eg um, at hann var komin oman, og eg ringdi glað til Annilenu at siga henni góðu tíðindini. Hon gjørdist eisini fegin.

Til hendan dag havi eg angrað, at eg ringdi, tí seinni skilti eg, at eg kendi ikki alla søguna, men gav henni eina falska vón um, at alt stóð væl til, og tað gjørdi tað ikki. Hann var ein av teimum, ið doyðu. Eg vildi havt biðið um umbering, men havi ongantíð havt mót til at tosa við hana um tað.

Dagurin gekk við at bíða, og hann tóktist sera langur, og sum tímarnir gingu, og einki hoyrdist frá ella um babba, svann mótið hjá mær um, at hann var á lívi. Fekk hann ikki sjálvur sagt frá, so hevði hann biðið onkran annan; hann hevði so ikki latið sum einki, meðan vit sótu í ótta.

Vit bóðu saman, og hóast so nógv leikaði á, fekk eg ikki biðið um annað, enn at Gud mátti hjálpa mammu. Eg dugdi ikki at ímynda mær, hvussu hon annars skuldi koma yvir tað. Eg mundi kenna á mær, at vónin var burtur.

Eg sovnaði, og morgunin eftir var støðan gjørd upp; átta fólk vóru deyð – teirra millum babba.

Næstu dagarnar minnist eg sum kámar og óveruligar, sum um alt hendi í svøvni ella innan í onkrum, har einki ljóð slapp ígjøgnum. Løtan á Landssjúkrahúsinum; tær tríggjar kisturnar á gólvinum; eg stóð og ivaðist, hvør mundi vera ‘okkara’, onkur peikaði mær á, og tá eg var komin yvir, góvu beinini eftir, og eg smokkaði saman inn yvir lokið og græt, sum eg ongantíð havi grátið.

So komu mamma, Lillan og Martin, sum júst vóru komin úr Danmark, og sama senan endurtók seg, men nú skuldi eg vera sterk – helt eg. Siglingin til Klaksvíkar við trimum hvítum kistum á dekkinum, sjórokið stóð inn yvir, blómurnar vóru festar niður á lokið, so tær ikki skuldu fúka av.

Dagarnar aftaná varð ikki tosað um annað enn vanlukkur. Fólk vóru enn skelkað eftir fyrra tilburðin fyri átjan døgum síðani, tá bygdin hevði mist tveir ungdómar, og tað stóð um lív hjá tí triðja. Hesuferð vóru trý fólk farin í bestu árum. Í báðum førum vóru vit millum tey nærmastu.

Nú stóðu átta jarðarferðir fyri, harav ein í Íslandi. Skipað varð fyri, so ikki fleiri jarðarferðir skuldu vera sama dag, og tey, ið skuldi fylgja, ikki skuldu noyðast at velja ímillum.

Babba fór til gravar leygardagin 2. oktober, eina viku eftir vanlukkuna, ellivu dagar áðrenn hann hevði fylt 53.

***

Jarðarferð!
Eg helt undir armin á mammu, har vit gingu aftanfyri líkbilinum á veg út í Grøv, og uppi við hjá Andrassi teskaði hon: Kanst tú fyristilla tær, at tað er babba, sum liggur har?

Eg skilti, hvat hon meinti, og dugdi eins lítið at fyristilla mær tað, sum hon. Hann var væl fyri og fattur, sterkur; sang, tá hann nærkaðist húsum, tú hoyrdi altíð, tá hann kom, og hann var sjáldan í friði og tosaði nógv og við øll. Hann var ein av teimum, ið fylti nógv, kendi nógv fólk, var vinsælur, trúgvur móti familjuni, eisini teimum, hann var langt burturi í ætt við, og leitaði skyldfólk upp í hvørjari bygd, hann kom til. Tað bar ikki til; hann kundi ikki bara liggja soleiðis.

Men har var eisini ein onnur orsøk, tí eingin slapp at síggja síni deyðu. Tað haldi eg sjálv var eitt mistak. Tað fær tankarnar at fara hagar, tað kann vera vandamikið at vera, og hjá mær var tað leingi soleiðis, at eg gekk og ivaðist, um babba veruliga var deyður. Var tað hann – ella kanska onkur annar?

Í sambandi við tann trupulleikan eru her nakrar søgur, ið skulu lýsa, hvat kann henda, tá sorgarsár verða ignorerað – kanska í góðari meining. Vit eru so ymisk, summi tosa sjálvi um tað, onnur fjala útyvir og siga einki. Eg eri ein av teimum, sum antin tigi ella tosi við meg sjálva um tað. Tá var eingin telda at siga tað fyri.

Mong ár aftaná festi eg tankarnar niður á blað og skrivaði eina hugleiðing:

Har skuldi babba hava mist minnið av onkrum, ið hendi, meðan hann var á veg út á flogvøllin í Danmark, og við tað, at hann ikki kom fram, hevði onkur annar í síðstu løtu fingið hansara pláss í flogfarinum. Av misgáum varð navnið ikki rættað, og rætti samanhangurin kom ongantíð fram.

Seinni var hann eftir mongum krókutum gøtum og tilvildarligum umstøðum endaður einastaðni í Amerika, har minnið spakuliga kom aftur, og nú var hann komin heimaftur at leita eftir familjuni.

Ein onnur hending var í sambandi við hetta sama. Eg sat í einum bussi í Keypmannahavn og sá ein mann ganga eftir gongubreytini. Eg fekk ein skelk.

Gongulagið, kropsburðurin, hárið, húðaliturin, brillurnar, andlitsdrøgini – alt passaði; tað var hann, tað mátti vera hann!

Eg var so fjálturstungin, at eg reistist og fór út at leita, fyrsta bussurin steðgaði. Eg mátti við egnum eygum fáa vissu fyri, at tað ikki var hann.

Mannin fann eg ikki, og eg visti sjálvandi, at tað ómøguligt kundi vera hann, hetta var bara heilaspuni – ella ein ynskidreymur. Tað kundi ikki vera hann. Tað kundu so mong vátta, sum vóru við flogfarinum, og summi høvdu tosað við hann á ferðini. Men allir teir tankarnir, sum gjøgnum árini vóru farnir gjøgnum høvdið, høvdu gjørt sítt, og um talan hevði verið um ein milliónabý, har fáur kendi annan, er ikki gott at vita, hvussu skilið hevði verið.

Kreppuhjálp var einki sum æt tá, men tørvurin var eins stórur fyri tað.

Alt samanumtikið haldi eg, at tað var óneyðugt at seta fólk í slíka støðu. Tey vóru deyð, lívið var farið úr likaminum; var tað tá so avgerandi, hvussu likamið sá út? Ið hvussu er áttu eini tvey umboð fyri hvørja familju at verið hjá, áðrenn lokið varð lagt á.

Ein onnur hending var eisini, sum váttaði, at ikki var tikið nóg væl hond um tey avvarandi. Tað var seytjan ár eftir vanlukkuna. Vit vóru inni á einari matstovu, ein góð vinkona og eg, og hon spurdi, hvussu tað var, tá flúgvarin fór og pápi mín doyði. Eg stívnaði øll sum eg var og fór at gráta. Tað var, sum hol kom á eitt rúm innan í mær, har sum tárini høvdu ligið og hópað seg upp gjøgnum árini, og nú streymaðu tey út – inni á einari stúvstappaðari matstovu, sum tíbetur var uttanlands, har eingin annar kendi meg. Vinkonan var so ólukkulig, hevði sjálvandi ikki roknað við slíkari reaktión, nú so langt var fráliðið. Men tað lætti um. So við og við kundi eg tosa um tað uttan at fella tár.

Fyrstu ferðina, eg skuldi flúgva aftaná vanlukkuna, hendi eisini nakað óvæntað. Eg hevði ikki ánilsi av, at eg ræddist at flúgva, men í somu løtu, vit vóru leys av jørðini, bleiv eg stív av ræðslu og sat allan vegin til Keypmannahavnar og neyðhelt við báðum hondum um armlenini.

Hesar søgurnar skulu siga frá, hvussu alneyðugt tað er, at fólk, ið hava verið fyri onkrum slíkum, ikki verða ignorerað. Lat tey ikki sleppa at ganga og kapsla kenslurnar inni, tosa við tey ella ver bara har, so tey vita, at tey ikki eru einsamøll.

Fjøruti ár eru liðin, men slíkt verður ikki gloymt, so leingi nakar avvarandi er eftir á lívi. Hjá mammu hevur tað verið soleiðis, at hon hevur havt eina kenslu av, at tilburðurin fyri alt í verðini skuldi tigast burtur, og ikki hevur farvegurin verið at sæð av staðnum, har tað hendi; har varð ruddað og sópað fyri allari ábending um, hvar tað var, hesi átta drógu sín seinasta andadrátt. Tað verður nú endiliga avdúkað á ein virðiligan hátt, og sigast kann farvæl og lok leggjast á eitt kapitul í søguni.

Tað er ikki longur neyðugt at ganga og mala í kring undir Knúki og leita og noyðast at fara avstað aftur sum av torvheiðum við einari tómari kenslu innaní; nú kann steðgast á og minnast – og vita, at tey farnu ikki verða gloymd.

Ása

Categories: Uncategorized
  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: